Đường dây nóng: 0212.850.221

Trang phục của phụ nữ Hmông bản Lao Khô, xã Phiêng Khoài, huyện Yên Châu

Cập nhật: 08:22:03 01 / 08 / 2019
Lượt xem: 97

          Trang phục là nhu cầu tất yếu của tất cả mọi thế hệ con người, dù ở thời kỳ nào nhu cầu mặc đẹp cũng được coi trọng, đặc biệt để đáp ứng nhu cầu tâm linh thì việc sử dụng một số trang phục truyền thống vẫn luôn được coi trọng. Trang phục truyền thống là sản phẩm vật chất của lao động, đồng thời cũng là sản phẩm văn hóa, là biểu hiện sinh động của kỹ thuật thủ công gắn liền với khả năng thẩm mỹ và luôn mang những sắc thái văn hóa độc đáo của các dân tộc. Mỗi dân tộc trong cộng đồng các dân tộc có cách tạo hình trang trí và sử dụng trang phục theo những đặc điểm văn hóa riêng của mình. Là sự thể hiện một trình độ thẩm mỹ cao, một đời sống tâm hồn giàu chất mỹ cảm nguyên sơ mà phong phú, hòa quyện với cảnh sắc thiên nhiên. Trang phục và những giá trị thẩm mỹ của nó đã góp phần đáng kể làm rạng rỡ thêm sắc thái văn hóa của từng dân tộc.

          Trang phục của phụ nữ H'mông bản Lao Khô, xã Phiêng Khoài, huyện Yên Châu vẫn còn giữ được nhiều nét văn hoá truyền thống. Trang phục của phụ nữ, đàn ông, trẻ em hoặc những đồ dùng liên quan đến vải đều do phụ nữ đảm nhiệm.

          Trẻ em gái dân tộc H'mông ngay từ khi 7 đến 8 tuổi đã được mẹ hướng dẫn cách dệt vải, may, thêu các hoa văn truyền thống... Tới khi lấy chồng sẽ  may được từ 8 đến 15 chiếc váy làm của hồi môn, làm quà tặng bố mẹ chồng. Những chiếc váy, áo được cắt khâu, thêu và ghép vải màu thể hiện đức tính chăm chỉ, khéo léo của người phụ nữ. Với sự cần cù và trí tưởng tượng phong phú, phụ nữ H'mông đã trở thành người nghệ sĩ tạo nên những tác phẩm nghệ thuật độc đáo và đây cũng là tiêu chí của đàn ông khi đi tìm vợ.

           Về trang phục: Một bộ y phục cổ truyền của phụ nữ gồm có: váy, áo, yếm, xà cạp và khăn đội đầu.

          1. Áo (tiếng Mông là so): áo may xẻ nách hai vạt trước khi mặc vắt qua nhau rồi buộc dây cố định cho khỏi hở. Áo có cổ lật ra phía sau gáy, nẹp áo ngang ngực ghép trang trí các đường vải màu xanh, đỏ đậm vải màu tuỳ thích. Hai ống tay áo may bó sát lấy cánh tay, thường được thêu hoa văn và ghép vải những đường vằn ngang với đủ màu sắc từ nách đến cửa tay. Đây là nơi hoa văn tập trung nhiều nhất làm nổi bật chiếc áo của người H'mông. Họ thường may áo hai lớp vải để khi mặc ấm vào mùa đông nhưng lại mát vào mùa hè.

          2. Váy (tiếng Hmông gọi là Ta): Váy cắt hình nón cụt, xếp nếp khoảng hơn 100 nếp gấp), phần mông bó chặt, phần thân váy xòe rộng. Các nếp gấp được tạo bằng cách: dùng chỉ khâu mũi to thật đều rồi kéo rút thật chặt, một chiếc váy tạo khoảng 5 đường chỉ như vậy, để vài ba năm khi sử dụng mới đem tháo các đường chỉ tạo nếp, khi xòe ra chiếc váy mềm mại như cánh hoa. bó chặt để Phần cạp váy khâu xếp lại cho vừa một vòng bụng khâu viền cạp váy và để hai dây buộc. Trên nền váy may những sợi chỉ to với nhiều màu. Phần thêu hoa văn được thực hiện ở giữa váy trên một tấm vải lanh rộng 24cm, đây là phần cầu kỳ nhất của bộ váy. Với người H'mông đen, sau khi đã dệt thành vải thì họ sẽ vẽ sáp ong lên vải trắng những đường hoa văn hình học theo ý muốn sau đó mới đem nhuộm chàm. Họ kết hợp cả ba kỹ thuật là thêu, vẽ sáp ong và ghép vải để tạo nên những họa tiết trên nền y phục. trang phục của dân tộc H'mông đen thêu hoa văn và ghép vải màu, họ không sử dụng các gam màu rực rỡ như  dân tộc H'mông hoa. đây cũng là điểm dễ nhận biết của các nghành mông nhất. Nhưng  nền vải chàm, hoa văn được thêu, in và ghép từng tấm vẫn thật ấn tượng và độc đáo. Phần thêu hoa văn được thực hiện ở nửa dưới của váy.

          kỹ thuật thêu hoa văn của người H’mông rất phức tạp và vì thế, nó thể hiện sự tinh tế của người phụ nữ H’mông. Cách bố cục và họa tiết trên trang phục của người H'mông còn thể hiện sức sống, bản lĩnh của người Mông trước thiên nhiên… 

          Hầu hết các họa tiết được thêu, vẽ, chắp vải trên nền vải lanh trắng có định hình sẵn là các bộ phận của áo, váy. Sau khi hoàn thiện đồ án trang trí từng bộ phận riêng lẻ, người ta mới may ráp, hoàn chỉnh váy, áo... Đó là cách làm riêng của người H'mông (ngành mông đen), khác các dân tộc anh em đã thể hiện trang trí ngay trên thành phẩm của mình.

          Họ thêu hoa văn không cần mẫu, chỉ thêu thường dùng sợi tơ tằm có độ bền cao và giữ được màu, hiện nay họ thay thế chỉ thêu bằng các sợi len màu có bán trên thị trường, vì vừa rẻ, dễ mua lại giảm bớt thời gian làm việc và cũng chính vì văn hoá giao thoa với dân tộc khác.

          3. Yếm (tiếng H'mông là sế): Yếm là một miếng vải để che phần nối của váy,  nó là vật để trang trí cho trang phục của phụ nữ thêm duyên dáng, không những thế  nó còn thể hiện ý tứ, sự kín đáo của phụ nữ. Yếm cắt hình chữ T và phần trang trí hoa văn ghép vải màu, mô típ hoa văn hình thành trên cơ sở sợi ngang, ghép vải màu những đường vằn ngang. đây là nét văn hoá độc đáo riêng biệt của dân tộc Hmông  

          4. Sà cạp (tiếng H'mông là rông)

          Sà cạp là một mảnh vải được cắt xéo dài khoảng hơn 1m, hình tam giác lệch. Dân tộc H'mông mặc váy ngắn, nên chân thường quấn sà cạp để bảo vệ đôi chân không bị  cây que cào sước, và một phần cũng là để làm đẹp thêm cho trang phục của người phụ nữ và thích nghi với cuộc sống trên các vùng núi cao vào mùa đông rất lạnh.

          Phụ nữ H'mông rất gắn bó với trang phục truyền thống. Hàng ngày, dù lạnh hay nóng, làm gì ở đâu vẫn mặc trang phục truyền thống, ít khi vận mượn của dân tộc khác. ngày thường có thể mặc áo quần mộc mạc, nhạt màu, ít hoa văn và không đeo nhiều trang sức, nhưng đi hội thì phải thật lộng lẫy, có bao nhiêu áo váy, vòng bạc đều diện hết.

          Áo quần khi thay ra giặt được treo trên sào ngay ngoài cửa hoặc các mỏm đá. Áo, quần khi cất đi được cuộn lại rồi buộc dây và gác lên sà nhà hoặc vắt lên dây trong phòng ngủ.

          Ngày nay trong xu thế hiện đại, nhưng trang phục của phụ nữ H'mông vẫn giữ được nét văn hóa truyền thống đậm đà bản sắc dân tộc, nổi bật là nghệ thuật tạo hình trên nền trang phục được phụ nữ H'mông đen lưu giữ, bảo tồn và phát huy. Sự tài tình của người H'mông chính là họ có thể làm ra những bộ trang phục của dân tộc mình bằng chính nguyên liệu thiên nhiên là cây lanh. Trồng cây lanh dệt vải để làm ra trang phục là công việc hết sức vất vả và cầu kỳ, nó đòi hỏi sự khéo léo và kiên trì của những phụ nữ H'mông.

          Không những thế họ còn dạy bảo con cái cách trồng lanh dệt vải và thêu ghép hoa văn, để giữ nghề truyền thống và rèn đức tính siêng năng, cần mẫn cho cho mình.

                                                                 Nguyễn Thị Hồng Phương

 


Các tin khác:
Gùi Dân tộc Khơ Mú (03/12/2019 09:57)

Thống Báo

Liên Kết Website

Video - Sự Kiện

Không có video - Upload lại link

Thống Kê

Hôm nay : 1
Hôm qua : 1
Tháng này : 56
Tổng truy cập : 24643
Đang trực tuyến : 1