Đường dây nóng: 02123.850.22

Mẹt phơi dân tộc La Ha

Cập nhật: 09:06:13 08 / 07 / 2020
Lượt xem: 132

Dân tộc La Ha còn có tên gọi khác là Xá, Puộc, Xá Khao, Pụa, Khlá-phlạo. Người La Ha ở tỉnh Sơn La cư trú chủ yếu ở huyện Mường La, Thuận Châu, Quỳnh Nhai. Hiện nay đang dần bị mai một về văn hóa, tiếng nói dần bị thay thế bởi tiếng Thái.

Người La Ha sống trên vùng đồi núi, hình thức canh tác chủ yếu là nông nghiệp . Sản phẩm làm ra phục vụ nhu cầu cuộc sống, phần còn lại đem đi trao đổi, bán cho cư dân ở các vùng lân cận. Bên cạnh làm nông nghiệp, đàn ông La Ha còn biết làm  một vài nghề thủ công truyền thống trong đó có nghề đan lát.

Mẹt phơi, sản phẩm đan lát của đàn ông La Ha

Mẹt phơi là sản phẩm của nghề đan lát dưới bàn tay khéo léo của đàn ông La Ha. Với nguyên liệu sẵn có trong tự nhiên, nguyên liệu được chọn vào mùa đông ( khoảng tháng 10 - 11 dương lịch) họ chọn loại tre, nứa, mây bánh tẻ có dóng dài, không bị sâu, không bị cụt ngọn chọn vào mùa đó tre, nứa, mây sẽ không bị mọt, giữ được độ bền cao cho sản phẩm. Chọn loại tre bánh tẻ để có độ dẻo khi chẻ nan và đan sản phẩm. Kỹ thuật chẻ nan yêu cầu phải biết lách con dao sao cho độ dày mỏng thật đều, thật phẳng thì sau đan mới đẹp. Khi đã sơ chế nguyên liệu xong, nguyên liệu phải được bảo quản cẩn thận ở chỗ cao ráo, tránh mối mọt bằng cách đem phơi khô hoặc hong trên gác bếp, thậm chí phải ngâm nước để chống mọt… Người đan sản phẩm đòi hỏi phải có kỹ thuật, óc thẩm mỹ cao, sáng tạo, người thợ đan lát phải lựa chọn những nguyên liệu phù hợp để tạo nên những sản phẩm của mình.

Cách đan: Đan từ giữa đan ra, đan bằng hình thức nong mốt, cạp vành bằng mây, đan xong 1 nan dùng tay ấn chặt để các mắt nan khít vào nhau. Sau khi tạo được một tấm đan hình vuông rộng 60cm, thì người ta lại dùng những sợi nam nhỏ hơn (bằng 1/3 nan đan chính) đan đều ra ngoài viền nhỏ dần tạo thành mẹt có hình tròn. Đem bẻ gập tất cả các nan tre theo chiều kim đồng hồ rồi dùng một sợi giang thít chặt thành một đường viền chắc chắn. Để thêm phần chắc chắn người ta cạp thêm hai dây mây vuông góc với nhau ở mặt sau của mẹt. Khi hoàn thành mẹt được cất lên gác bếp khoảng 3 đến 5 tháng rồi mới đem sử dụng, qua một thời gian để trên gác bếp chiếc mẹt chuyển sang màu vàng óng của khói bếp, như vậy sản phẩm sẽ đẹp và bền hơn. Lúc đó mới mang ra sử dụng, biếu tặng bạn bè, người thân hoặc mang đi trao đổi.

Mẹt phơi, sản phẩm đan lát của đàn ông La Ha

Mỗi gia đình người La Ha thường có khoảng 3-5 chiếc mẹt. Mẹt được sử dụng thường xuyên trong sinh hoạt hàng ngày như: đổ cơm sôi ra mẹt quạt bớt hơi nước rồi mới cất vào ép khảu, cóm khảu, phơi cây thuốc nam, nhặt rau, kê thớt để chế biến thực phẩm hay được dùng đựng đồ cúng trong các lễ cúng của dân tộc: lên nhà mới, lễ cơm mới, cúng hồn,…Vì vậy trong mỗi gia đình thường có rất nhiều loại mẹt kích cỡ khác để sử dụng cho phù hợp. Họ tranh thủ đan vào những lúc nông nhàn. Sau mỗi lần sử dụng họ thường treo lên gác bếp để bảo quản. Mẹt đan bằng nan cật có độ bền rất cao, có thể sử dụng lâu năm.

Trước đây từ nhỏ đàn ông ai cũng được ông bà bố mẹ truyền dậy nghề thủ công truyền thống này và nó như là một tiêu chí để đánh giá đức tính kiên nhẫn, chăm chỉ, khéo léo của đàn ông và là thước đo để chọn chồng của các cô gái La Ha. Hiện nay do điều kiện văn hoá giao thoa, kinh tế giữa các dân tộc được mở rộng giao lưu nên số hộ còn gìn giữ nghề truyền thống đan lát này không còn nhiều, người dân chủ yếu đi mua các đồ dùng sinh hoạt ở chợ bởi hàng hoá phong phú giá cả lại phù hợp.

Hoàng Thị Hằng Nga - Phòng Nghiệp vụ Bảo tồn - Bảo  tàng


Các tin khác:

Thống Báo

Liên Kết Website

Video - Sự Kiện

Không có video - Upload lại link

Thống Kê

Hôm nay : 22
Hôm qua : 22
Tháng này : 473
Tổng truy cập : 30270
Đang trực tuyến : 1