Đường dây nóng: 02123.850.22

Cuốc của dân tộc Mông - Bản Lao Khô, xã Phiêng Khoài, huyện Yên Châu

Cập nhật: 08:21:05 21 / 07 / 2020
Lượt xem: 145

Ở Sơn La dân tộc Mông có dân số khá đông chiếm 13%, đứng sau người Thái và người Kinh. Riêng ở Yên Châu, dân tộc Mông sống tập trung chủ yếu ở các xã Phiêng Khoài, Chiềng Tương, Mường Lựm, Chiềng On. Trong nền kinh tế cổ truyền, người Mông có một số nghề thủ công truyền thống đặc sắc phục vụ đắc lực cho cuộc sống hàng ngày của đồng bào góp phần giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

Nghề rèn đúc nông cụ truyền thống, trong lao động sản xuất của dân tộc Mông đã được rất nhiều người biết đến với những sản phẩm như: Dao, súng kíp và công cụ lao động sản xuất…

Dân tộc Mông thường lấy nhíp xe ô tô, mảnh bom để làm nguyên liệu chế tác các sản phẩm rèn. Những nguyên liệu đó qua bàn tay của thợ rèn đã trở thành những công cụ tốt hết sức hữu dụng và đa dạng.

Lò rèn của dân tộc Mông rất đơn giản: một ụ đất, vài cục sắt to làm đe và một cái bễ. Bễ được cấu tạo như một cái bơm xe đạp khổng lồ nằm ngang, được khoét từ một thân cây có đường kính khoảng 60cm. Pít tông là một miếng gỗ tròn như cái thớt được gắn lông gà xung quanh để dễ dàng tịnh tiến trong lòng cây gỗ, cách đẩy pít tông của người Mông rất nhẹ nhàng và không tốn sức

. Thực tế cho thấy, tầng đất mặt của ruộng bậc thang khi mới khai phá sỏi đá còn nhiều, gốc cây chưa đứt hết, mặt ruộng mấp mô thì chỉ loại lưỡi cày này mới khắc phục được những khó khăn trong việc canh tác.

Nghề rèn truyền thống của người Mông đòi hỏi sự tài hoa, khéo léo của đôi bàn tay con người. Cao hơn nữa là sự kiên trì và sáng tạo của người thợ rèn để có thể cho ra lò những sản phẩm tinh xảo vừa có giá trị làm vật dụng vừa thể hiện bản sắc văn hóa truyền thống độc đáo riêng của dân tộc Mông.

Cuốc có 2 phần:

- Phần lưỡi và phần cán: Cuốc là công cụ lao động sản xuất của dân tộc Mông được rèn rất kỹ, lưỡi cuốc được người Mông tự đúc bằng kỹ thuật thủ công, chất lượng đạt tới độ tuyệt hảo bởi khi tôi lưỡi cuốc được tăng rất nhiều thành phần thép. Do vậy lưỡi cuốc của người Mông làm ra vừa cứng vừa dẻo đảm bảo lật đất tốt, xén đứt hết rễ cây, gốc cỏ mà không bị gãy. Lưỡi cuốc tuy mỏng nhưng có độ dẻo và sắc lẹm, rất ít khi bị mẻ và nứt. Lưỡi cuốc to bè (gọi là cuốc bướm) ngắn nhưng xòe rộng, hơi cong vào. Ưu điểm của cuốc bướm là khi cào cỏ trên những sườn núi dốc đứng rất nhanh và hiệu quả, lại nhẹ nhàng tạo cho người làm đỡ mệt và không mất sức nhiều hơn. Lưỡi cuốc của dân tộc Mông rất đặc trưng vì điều kiện cư trú của họ trên các vùng núi cao nên cách làm lưỡi cuốc thường xòe rộng.

Chỗ để tra cán cuốn thành ống sắt tròn, uốn cong liền với lưỡi cuốc. Đường kính ống khoảng 4cm. Cán để tra vào ống là một đoạn gỗ được đẽo tròn, dài ngắn tùy thuộc vào độ tuổi của người lao động lưỡi cuốc được rèn rất tốt cứng vừa phải đảm bảo độ dẻo không bị quăn trong điều kiện nương có nhiều sỏi đá. Người Mông rèn công cụ bằng than củi, thông thường người Mông cũng tôi bằng nước, nhưng có một số nghệ nhân thì tôi bằng thân cây chuối rừng. Theo kinh nghiệm thực tế của một số nghệ nhân giỏi, tôi sản phẩm bằng thân cây chuối, sản phẩm sử dụng sẽ tốt hơn và có độ bền cao hơn.

 

 

Cuốc là loại công cụ đặc thù của người Mông, đồng thời cũng là loại công cụ phổ biến, số cuốc của mỗi nhà được tính bằng số lao động trong gia đình, chủ yếu dùng để lao động sản xuất phục vụ cho cuộc sống hàng ngày. Tuy nhỏ bé nhưng nó đã giúp người Mông chinh phục được nhiều đỉnh núi cao

Ngày nay, cuộc sống tuy có nhiều thay đổi, đời sống đồng bào Mông dần được nâng cao nhưng chiếc cuốc vẫn là công cụ lao động không thể thiếu trong đời sống của đồng bào Mông. Cuốc vừa phù hợp với điều kiện tự nhiên rừng núi, vừa là sản phẩm văn hóa đặc trưng của dân tộc Mông. Nó cũng phản ánh trình độ phát triển kinh tế, xã hội, điều kiện môi trường và đôi bàn tay khéo léo, sáng tạo của đồng bào Mông.

 

                                                                                                             Mai Thúy Loan - Phòng Nghiệp vụ BT - BT

 

 


Các tin khác:

Thống Báo

Liên Kết Website

Video - Sự Kiện

Không có video - Upload lại link

Thống Kê

Hôm nay : 56
Hôm qua : 56
Tháng này : 507
Tổng truy cập : 30304
Đang trực tuyến : 1