Sự cần thiết của việc số hóa phim ảnh, băng đĩa tại kho cơ sở Bảo tàng tỉnh Sơn La

SỰ CẦN THIẾT CỦA VIỆC SỐ HÓA PHIM ẢNH, BĂNG ĐĨA TẠI KHO CƠ SỞ BẢO TÀNG TỈNH SƠN LA

Số hóa phim ảnh, băng đĩa là công việc nhằm chuyển đổi các tư liệu có chất liệu được làm từ phim chụp, băng đĩa…sang định dạng kỹ thuật số và lưu trữ trên máy tính, ổ cứng và các thiết bị lưu trữ khác. Giúp cho việc tìm kiếm thông tin hiện vật dễ dàng thuận lợi hơn, phục vụ nhanh chóng cho quá trình khai thác, sử dụng, chia sẻ tư liệu, dựng phim trình chiếu…và đưa thông tin, hiện vật đến gần hơn với công chúng.

Bảo quản phim âm bản tại Bảo tàng Sơn La

Bảo tàng tỉnh Sơn La hiện đang lưu giữ hơn 5 ngàn phim tư liệu, băng đĩa với các chủ đề khác nhau như: Dân tộc, khảo cổ học, kháng chiến, Lễ hội của các dân tộc,…Việc bảo quản tư liệu phim ảnh, băng đĩa trước đây được thực hiện bởi viên chức tổ Kiểm kê - bảo quản như: thống kê, lập danh mục, lập phiếu phim ảnh, băng đĩa…Tuy nhiên, hiện nay với sự phát triển của công nghệ thông tin, công việc của viên chức bảo quản không chỉ xoay quanh các nội dung nói trên mà còn phải biết cách ứng dụng công nghệ thông tin vào việc xây dựng các bộ hồ sơ hiện vật số nói chung. Vì đơn vị chưa có trang thiết bị kỹ thuật chuyên dụng và phần mềm xử lý nên đã phối hợp với đơn vị khác thực hiện việc chuyển đổi phim âm bản sang dương bản.

Viên chức làm công tác kiểm kê, bảo quản sẽ tiếp tục thực hiện các công việc như sắp xếp, truy xuất dữ liệu một cách nhanh chóng, phục vụ tối đa nhu cầu đưa thông tin hiện vật đến gần hơn với công chúng; đồng thời, làm giảm thiểu được tình trạng tiếp cận hiện vật gốc một cách trực tiếp, nguy cơ gây hư hại hiện vật.

Dựa trên tính chất, thực trạng của tư liệu phim ảnh, băng đĩa đang lưu trữ trong kho cơ sở của Bảo tàng để thực hiện số hóa theo từng giai đoạn và các bước cụ thể:

- Kiểm tra hồ sơ đăng ký hiện vật đang được lưu trữ tại kho cơ sở của Bảo tàng

- Vệ sinh số lượng phim ảnh, băng đĩa đang lưu giữ trong kho của Bảo tàng

- Scan phim âm bản bằng thiết bị chuyên dụng

- Xử lý kỹ thuật chuyển phim dương bản

- Tu chỉnh ảnh sáng, màu sắc các ảnh dương bản

- In phóng ảnh dương bản

Số hóa phim ảnh, băng đĩa đã được áp dụng tại kho cơ sở của Bảo tàng từ năm 2021 với số lượng 3.290 phim với các chủ đề như Kháng chiến, Dân tộc, Tư liệu về Xây dựng nhà máy Thủy điện Sơn La; Di tích quốc gia đặc biệt Nhà tù Sơn La,…Viên chức tổ kiểm kê, bảo quản đã từng bước ứng dụng công nghệ thông tin thành một hoạt động thường xuyên có tính chuyên nghiệp, nhằm lưu giữ, bảo quản các tư liệu tại kho cơ sở của bảo tàng. Vì vậy đã giúp bảo quản, kéo dài tuổi thọ cho tài liệu gốc, hạn chế sự tác động trực tiếp lên hiện vật bởi bàn tay của con người (một trong những tác nhân có thể gây hại cho hiện vật) do sự ma sát tiếp xúc bởi mồ hôi tay, bởi sự bất cẩn làm trầy xước lên phim ảnh và băng ghi hình; giảm bớt không gian lưu trữ; tra cứu tài liệu được dễ dàng; Bảo quản, lưu giữ hình ảnh, thông tin của tài liệu một cách đồng nhất, chính xác, nguyên bản nhất; Phục vụ cho nhu cầu khai thác và phát huy giá trị của tài liệu được nhanh chóng, chính xác và tiện lợi. Số hóa phim ảnh, băng đĩa còn giúp linh hoạt trong cách tiếp cận tư liệu, có thể sử dụng các file tư liệu này sang dạng file định dạng văn bản word hoặc có thể chuyển sang các định dạng khác khi có nhu cầu sử dụng cụ thể.

Bảo tàng Sơn La hiện đang lưu giữ 5.320 tư liệu phim ảnh, 126 băng đĩa. Mỗi năm việc khai thác sử dụng các tài nguyên này là rất lớn và cần thiết. Vì vậy, việc số hóa tư liệu phim ảnh, băng đĩa là giải pháp tối ưu cho công tác bảo quản và lưu trữ tư liệu.

             Bên cạnh đó, việc Số hóa phim ảnh, băng đĩa trong Bảo tàng cũng cần lưu ý:

- Sau khi số hóa tư liệu, các tư liệu này được lưu trữ trên máy tính, trên ổ cứng di động vì vậy cơ sở dữ liệu số dễ bị sao chép, mất hoặc hỏng dữ liệu…Vì vậy các tư liệu cần được lưu trữ trên máy tính, trên ổ cứng di động dung lượng lớn và ít nhất lưu trữ trên 2 nguồn để đề phòng việc mất hoặc hỏng dữ liệu…Cần đặt chế độ bảo mật, an toàn cho các thiết bị máy tính chứa dữ liệu tránh bị sao chép trái phép.

- Viên chức làm công tác bảo quản ngoài việc thực hiện việc lập danh mục, phiếu ảnh cũng cần phải am hiểu chuyên môn, biết chỉnh sửa tư liệu đã số hóa, thiết kế các tư liệu dạng số theo yêu cầu để thuận tiện trong việc khai thác sau này.

Đ/c Trường Chinh - Tổng  Bí thư BCH Trung ương Đảng Cộng sản VN 

(Cựu tù chính trị Nhà tù Sơn La) thăm di tích Nhà tù Sơn La, ngày 29/01/1983

Việc ứng dụng công nghệ thông tin và Số hóa vào hoạt động di sản văn hoá là hết sức cần thiết, đây sẽ là cầu nối để đưa các giá trị văn hóa, di sản đến gần hơn với người dân, du khách; đóng góp tích cực vào trong quá trình gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản, giá trị văn hóa, góp phần đưa văn hóa, di sản trở thành những sản phẩm của du lịch, phát triển kinh tế - xã hội.

                                              Mai Thúy Loan - Phòng Nghiệp vụ BT - BT